Naar een nieuwe marktdynamiek

enlproducten_diensten

 

De energieproducent en -leverancier die we nu kennen krijgt een andere vorm. Leveranciers krijgen de rol van serviceverlener: als individuele ‘matchmakers’ tussen vraag en aanbod of aanbieders van een totaaloplossing (licht, warmte, etc.). Klassieke scheidslijnen tussen sectoren vallen weg. Er vindt, kortom, een enorme herdefiniëring van rollen en verantwoordelijkheden plaats.

Het speelveld verandert ook. We zien een nieuwe marktdynamiek ontstaan. Nieuwe marktpartijen treden toe. Burgers worden naast consument steeds vaker ook producent (prosument), bespaarder, investeerder en handelaar. Er ontstaan nieuwe collectieven en (online) platforms buiten de bestaande structuren. “De klant” bestaat niet meer: mensen kopen comfort en informatie in plaats van energie. Businessmodellen veranderen. Het wordt mogelijk om op basis van actuele, transparante informatie te anticiperen op marktontwikkelingen.

Energie-Nederland ziet hierbij de volgende aandachtspunten:

Een nieuw marktdesign

Met een forse groei van het aandeel duurzame energie wordt de levering van energie minder voorspelbaar. Ook verandert de vraag van klanten die zelf energie opwekken. Tenslotte heeft ook energiebesparing invloed op het afnamepatroon. Hierdoor wordt het gebruik van het net steeds meer het waarborgen van dienstverlening rondom leveringszekerheid dan het simpelweg afnemen van energie. Dit alles leidt tot andere prijsvorming en producten in de markt. Een belangrijke uitdaging wordt hoe de ‘dienst’ leveringszekerheid vorm krijgt, zodat consumenten en bedrijven de gevraagde energie krijgen als de eigen voorziening niet levert of als er een periode is van weinig aanbod van duurzame energie.

Het is van groot belang het marktmodel voor elektriciteit te laten aansluiten op de vraagstukken waar we in de transitie voor staan. Er is een werkbaar marktmodel nodig dat antwoord biedt op belangrijke systeemvragen zoals flexibiliteit en prijsvorming die leveringszekerheid waarborgt. Ook is het van belang dat integrale oplossingen (zoals bijvoorbeeld power to gas of levering van warmte) hun plek kunnen vinden. Daar invulling aan geven is een opgave waar niet alleen Energie-Nederland voor staat, maar alle betrokkenen. Verdere gedachtevorming rond deze grote uitdaging is noodzakelijk. Ook om tegemoet te komen aan vragen rond leveringszekerheid en betaalbaarheid. Daarbij is een marktdesign van belang dat is toegesneden op en uitgaat van:

  1. a) Een verbeterde internationale marktwerking
  2. b) Een steeds betere benutting van de flexibiliteit die in de markt en in het systeem aanwezig is (vraagrespons, opslag, Power-to-X etc.)
  3. c) Periodiek overvloedige duurzame productie, allerlei prijspieken en een (zeer) lage marginale kostprijs
  4. d) Een steeds effectievere integratie tussen verschillende energiebronnen en -dragers
  5. e) Een verdergaande elektrificatie van de warmtevraag en van vervoer.

Dat marktdesign moet leiden tot een gezonde en efficiënte energiemarkt, die in staat is om ook leveringszekerheid in voldoende mate te waarborgen en garanderen en aansluit bij wensen of eisen van klanten.

Energie-Nederland wil in gesprek met stakeholders over het robuust maken van het huidige marktmodel zodat het de transitie mogelijk maakt. Op basis van flexibiliteit en met behoud van leveringszekerheid en betaalbaarheid. Met keuzevrijheid voor klanten.

Een voorwaarde voor een goed functionerende markt in transitie is een flexibele infrastructuur voor energie, omdat het creëren van een balans tussen aanbod en vraag complexer zal zijn. Om tot deze flexibele infrastructuur te komen is het noodzakelijk om een publieke afweging te maken hoe om te gaan met de lange termijn kosten hiervan. Als Energie-Nederland zien we de samenwerking met netbeheerders hierbij als essentieel. Netbeheerders faciliteren de markt door te investeren in optimale infrastructuur en optimaal gebruik van bestaande infrastructuur, maar betreden de markt niet zelf. Hier raken infrastructuur en markt elkaar.

Energie-Nederland pleit voor verdere uitbouw van de marktordening die aan het begin van de liberalisering is opgezet. De markt is volwassen geworden en we zien nu dat de beoogde participatie van allerlei marktdeelnemers vorm krijgt. Voor de toekomst levert een groter aandeel duurzame energie uitdagingen voor de leveringszekerheid en betrouwbaarheid van de energievoorziening. Het creëren van een balans tussen energievraag en –aanbod wordt complexer. Flexibele infrastructuur en prijsvorming die leveringszekerheid waarborgt, zijn essentieel om de uitdagingen het hoofd te bieden.

Betere regie nodig

De overheid dient haar rol te pakken als het gaat om het in balans houden van energievraag en –aanbod en het borgen van de benodigde flexibiliteit, marktconformiteit en toekomstbestendigheid. Er is regie nodig op de ontwikkelingen. Het aantal spelers groeit. Zonder regie komt de betrouwbaarheid en betaalbaarheid van de energievoorziening onder druk te staan. Er dient duidelijkheid te komen over de wijze waarop de Omgevingswet de transitie kan versnellen, de rol van netbeheerders/netwerkbedrijven ten opzichte van energieleveranciers, de eisen die decentrale opwek stelt aan het net(beheer), etc.

Versnellen met warmte

Nederland heeft goede alternatieven nodig om te voorzien in de warmtevraag van woningen, bedrijven en glastuinbouw. Dat zorgt voor reductie van de CO₂-uitstoot en vermindert de afhankelijkheid van gas. Warmte afkomstig van duurzame bronnen (zoals geothermie) of restwarmte die nu nog ongebruikt verdwijnt, verdient een veel prominentere rol in de markt. Bij ongeveer een derde van de Nederlandse woningen kan collectieve warmtevoorziening een rol gaan spelen. Een sleutel daarbij is hoe de infrastructuur van de grond komt.

Gelijkwaardige positie voor warmtelevering

Bij de aanleg van nieuwe energie-infrastructuur en bij vervanging of renovatie van gasnetten moet een toekomstbestendige keuze gemaakt worden tussen enerzijds gasnetten en anderzijds warmte(–koude)netten of alleen een elektriciteitsnet. Die keuze wordt steeds urgenter, omdat in veel steden het gasnet aan renovatie of vervanging toe is. Herontwikkeling van gebieden en renovatie van wijken zijn goede momenten om de warmtevoorziening te moderniseren en te verduurzamen. Energie-Nederland bepleit dat warmtelevering een gelijkwaardige positie krijgt als alternatief naast gas en elektriciteit zodat de juiste toekomstbestendige keuze wordt gemaakt.


U gebruikt een verouderde browser van Internet Explorer die niet meer wordt ondersteund. Voor optimale prestaties raden wij u aan om een nieuwere browser te downloaden. Hiervoor verwijzen wij u door naar:

browsehappy.com sluiten